Operasi Perdagangan Pertukaran Matawang Asing oleh Individu Secara Lani (Individual Spot Forex) Melalui Platfom Elektronik: Satu Sorotan dari Sudut Syariah Wan Operasi Perdagangan Pertukaran Matawang Asing oleh Individu Secara Lani (Individual Spot Forex) Melalui Platfom Elektronik: Satu Sorotan dari Sudut Syariah

DOWNLOAD

KEFAHAMAN UMUM TERHADAP PERDAGANGAN MATAWANG (FOREX) DAN KEDUDUKANNYA DALAM SYARAK

DOWNLOAD

Operasi Spot Forex: Halal Atau Haram?

 

 

Dewasa ini perdagangan spot forex secara individu melalui platform elektronik semakin popular dan ia menjadi sumber pendapatan sampingan banyak pihak. Fenomena ini disemarakkan lagi dengan perkembangan teknologi serta kemudahan akses internet di serata dunia. Masyarakat Islam umumnya dan di Malaysia khususnya turut terlibat dalam perdagangan spot forex secara online.

 

Namun, masih ramai umat Islam yang syak dan ragu-ragu tentang kesahihan aktiviti ini dari sudut syarak kerana beberapa faktor, antaranya kadar kerugian yang dialami oleh pedagang spot forex amat tinggi, ketidakpastian tentang operasi sebenar spot forex dan terdapat peruntukan undang-undang yang melarang pembabitan masyarakat Malaysia dalam transaksi forex kecuali melalui peniaga-peniaga yang diberi kuasa (authorised dealers) atau institusi-institusi kewangan yang dibenarkan atau peniaga-peniaga bukan bank yang terpilih sahaja.

 

Bagi menjawab dan mencari jawapan kepada isuperdagangan spot forex secara individu, Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) dengan kerjasama Akademi Antarabangsa Kajian Syariah Dalam Kewangan Islam (ISRA), Bank Negara Malaysia, Suruhanjaya Sekuriti dan Persatuan Institusi-institusi Perbankan Islam Malaysia (AIBIM) telah berjaya mengadakan Muzakarah Ahli-Ahli Majlis Penasihat Syariah Institusi Kewangan di Malaysia Kali Ke-7, pada 31 Mei 2011 bertempat di Dewan B1, Pusat Konvensyen Antarabangsa Putrajaya (PICC). Operasi Spot Forex secara individu melalui platform internet merupakan fokus utama perbincangan dalam muzakarah kali ini.

  

Muzakarah telah disempurnakan oleh YB Mejar Jeneral Dato’ Seri Jamil Khir bin Haji Baharom (B); Menteri di Jabatan Perdana Menteri. Muzakarah kali ini telah dipengerusikan Tan Sri Dato’ Sheikh Ghazali bin Ab Rahman. Turut serta dalam muzakarah kali ini, pakar rujuk muzakarah iaitu SS Dato’ Haji Hassan bin Haji Ahmad. Seramai 200 orang peserta yang terdiri dari kalangan panel penasihat syariah bank  dan takaful, ilmuan Shariah, ulama, ahli ekonomi, pegawai syariah bank, dan peguam telah turut serta dalam muzakarah kali ini.

Sebanyak tiga kertas kerja telah dibentangkan sepanjang muzakarah ini iaitu:

1. Kefahaman Umum Terhadap Perdagangan Mata Wang (Forex) dan Kedudukannya Dalam Syarak yang dibentangkan oleh Dr. Asmadi bin Mohamed Naim (UUM)
2. Perdagangan Mata Wang (Forex) dan Pandangan Syarak Mengenai Pegendaliannya yang dibentangkan oleh Prof. Madya Dr. Mohamad @ Md. Som bin Sujiman dari ISRA.
3. Perdagangan Mata Wang (Forex) Kedudukannya Dalam Undang-undang dan Kesannya ke atas Ekonomi yang dibentangkan oleh Puan Fakihah binti Azahari dari Tetuan Nik Hisyam, Fakihah & Co

Melalui muzakarah sehari ini lima rumusan muzakarah telah diputuskan antaranya “Jual beli matawang diharuskan oleh syarak, namun perlu mematuhi dawabit tertentu selain menggelakkan unsur-unsur-unsur syibh riba, tipu daya, judi, qabd yang tidak jelas dan gharar dalam  operasi spot forex secara individu melalui platform elektronik. Operasi spot forex ini juga didapati tidak sah dari sisi undang-undang Kerajaan Malaysia”.

 

Bagi Makluman lanjut Berhubung Muzakarah, sila layari portal e-muamalat dihttp://www.islam.gov.my/muamalat/.

Hukum Perdagangan Pertukaran Matawang Asing oleh Individu Secara Lani (Individual Spot Forex) Melalui Platfom Elektronik

Keputusan

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia Kali Ke-98 yang bersidang pada 13-15 Februari 2012 telah membincangkan Hukum Perdagangan Pertukaran Matawang Asing oleh Individu Secara Lani (Individual Spot Forex) Melalui Platfom Elektronik. Muzakarah telah membuat keputusan seperti berikut:

Setelah mendengar taklimat dan penjelasan pakar daripada Akademi Penyelidikan Syariah Antarabangsa Dalam Kewangan Islam (ISRA) serta meneliti keterangan, hujah-hujah dan pandangan yang dikemukakan, Muzakarah menegaskan bahawa perdagangan pertukaran mata wang asing (forex) oleh individu secara lani (individual spot forex) melalui platfom elektronik adalah melibatkan item ribawi (iatu mata wang) dan dari sudut fiqhiyyah ia tertakluk di bawah hukum Bay al-Sarf yang perlu dipatuhi syarat-syarat umum jual beli dan syarat-syarat khusus bagi Bay al-Sarf seperti berikut:

Syarat-syarat umum jual beli:

1.     Pihak yang berakad mestilah mempunyai kelayakan melakukan kontrak (Ahliyyah al-Ta’aqud);

2.     Harga belian hendaklah diketahui dengan jelas oleh kedua-dua pihak yang berakad;

3.     Item belian hendaklah suatu yang wujud dan dimiliki sepenuhnya oleh pihak yang menjual serta boleh diserahkan kepada pembeli;

4.     Sighah akad hendaklah menunjukkan keredhaan kedua-dua pihak, tidak ada unsur penempohan dan sighah ijab dan qabul mestilah bersepadanan dan menepati antara satu sama lain dari sudut ciri-ciri dan kadarnya.

Syarat-syarat khusus Bay al-Sarf:

1.     Berlaku taqabbudh (penyerahan) antara kedua-dua item yang terlibat dalam platform forex sebelum kedua-dua pihak yang menjalankan transaksi berpisah daripada majlis akad;

2.     Jual beli matawang hendaklah dijalankan secara lani dan tidak boleh berlaku sebarang penangguhan; dan

3.     Akad jual beli al-sarf mesti bebas daripada khiyar al-Syart.

Selain memenuhi syarat-syarat tersebut, Muzakarah juga menegaskan bahawa operasi perdagangan pertukaran mata wang asing (forex) hendaklah bebas daripada sebarang unsur riba, elemen al-Salaf wa al-Bay (pemberian hutang dengan syarat dilakukan transaksi jual beli), unsur perjudian, gharar yang berlebihan dan kezaliman atau eksploitasi.

Berdasarkan kajian terperinci yang telah dilakukan, Muzakarah mendapati bahawa perdagangan pertukaran mata wang asing (forex) oleh individu secara lani (individual spot forex) melalui platfom elektronik mengandungi unsur-unsur seperti riba melalui pengenaan rollover interest, pensyaratan jual beli dalam pemberian hutang melalui leverage, qabd yang tidak jelas ketika transaksi pertukaran, penjualan mata wang yang tiada dalam pegangan dan spekulasi yang melibatkan perjudian. Selain itu ianya juga tidak sah dari sisi undang-undang Kerajaan Malaysia.

Sehubungan itu, Muzakarah bersetuju memutuskan bahawa perdagangan pertukaran mata wang asing (forex) oleh individu secara lani (individual spot forex) melalui platfom elektronik yang ada pada masa ini adalah haram kerana ia bercanggah dengan kehendak syarak dan juga tidak sah dari sisi undang-undang negara. Selaras dengan itu, umat Islam adalah dilarang daripada melibatkan diri dalam perdagangan mata wang seumpama ini.

Muzakarah juga menegaskan bahawa keputusan yang diputuskan ini tidak terpakai ke atas urus niaga pertukaran mata wang asing menerusi kaunter di pengurup wang berlesen dan urus niaga pertukaran mata wang asing yang dikendalikan oleh institusi-institusi kewangan yang dilesenkan di bawah undang-undang Malaysia.

SUMBER

Forex Perniagaan Kontroversi

Oleh SHARAIMEI SHAIK AHMEDULLAH

PASTINYA ramai di antara kita pernah mendengar dan terjebak dalam perdagangan matawang asing atau lebih dikenali sebagai 'forex'.

Sememangnya perniagaan tersebut cukup popular di kalangan masyarakat hari ini kerana pulangannya yang cukup lumayan sehingga mampu mencecah ribuan ringgit sebulan.

Forex ialah aktiviti yang melibatkan urusniaga satu matawang kepada matawang yang lain. Para peniaga matawang asing mendapat keuntungan melalui perbezaan harga beli dan harga jual sesuatu matawang.

Secara umumnya aktiviti tersebut dilakukan dengan beberapa kaedah. Antaranya melabur dalam syarikat yang menjalankan forex di mana suatu jenis perdagangan atau transaksi yang memperdagangkan matawang sesuatu negara terhadap matawang negara yang lain selama 24 jam secara berterusan.

Atau kaedah lain pula ia dijalankan secara sendirian. Iaitu dengan melantik satu platform atau syarikat untuk menjalankan jual beli wang asing dan simpan.

Namun, tidak ramai yang mengetahui hukum menyertai perniagaan tersebut sama ada dibolehkan atau sebaliknya.

Sebenarnya banyak pakar kewangan Islam ada membincangkan berkenaan menyertai aktiviti tersebut. Bagaimanapun akibat tiada fatwa khusus yang dikeluarkan.

Berdasarkan Muzakarah Ahli-Ahli Majlis Penasihat Syariah Institusi Kewangan Islam Malaysia yang bersidang baru-baru ini ada membincangkan secara langsung hukum perniagaan itu.

Muzakarah tersebut dibahaskankan oleh dua kumpulan melalui tiga pembentangan iaitu kumpulan pertama terdiri daripada penyelidik Akademi Penyelidikan Syariah Antarabangsa untuk Kewangan Islam (ISRA), Profesor Madya Dr. Muhammad Som, Dr. Marjan Muhammad, Luqmanul Hakim Hussain dan Wan Norhaziki Wan Abdul Halim.

Kumpulan kedua pula dianggotai penyelidik dari Universiti Utara Malaysia iaitu Profesor Madya Dr. Asmadi Mohd Naim, Dr. Hasniza Mohd Taib dan Dr. Muhammad Nasri Hussain.

Hasil daripada pembentangan kedua-dua kumpulan itu telah membangkitkan beberapa isu penting yang menyebabkan aktiviti tersebut tidak dibenarkan dari segi hukum syarak kerana terdapat unsur-unsur riba dan perjudian yang jelas dilarang dalam Islam.

Muzakarah oleh kumpulan pertama itu membincangkan mengenai perdagangan matawang individu secara lani (individual spot forex) yang dijalankan melalui platform Internet.

Secara umumnya, untuk seseorang individu memulakan perdagangan matawang asing secara dalam talian (online), beberapa perkara perlu disediakan iaitu talian Internet, platform matawang asing dan akaun kewangan.

Lalu isu syariah yang timbul daripada spot forex itu apabila diperincikan kepada syarat-syarat jual beli matawang asing antaranya pinjaman (leverage atau qard), caj broker (rollover interest), penerimaan (Qabd), menjual matawang yang tiada dalam pegangan dan spekulasi yang melibatkan perjudian ternyata ia tidak mengikut landasan syarak yang telah digariskan berhubung jual beli matawang (bay' al-Sarf).

Di dalam feqah (ilmu yang menerangkan segala hukum syarak yang diambil daripada Al-Quran dan Sunnah Rasululllah s.a.w.), ia meletakkan syarat akad jual beli lain tidak boleh disekalikan dengan akad pinjaman. Ia dikenali dengan permasalahan 'bayn wa salaf' iaitu jual beli berserta dengan pinjaman.

Pengharaman jual beli itu disepakati seluruh ulama berdasarkan hadis Nabi SAW yang bermaksud: Tidak halal salaf (pinjaman) beserta jual beli". (riwayat Abu Daud).

Hadis itu secara nyata menunjukkan haram menghimpunkan antara akad pinjaman dan akad jual beli dalam satu akad.

Di dalam konteks perdagangan forex, ia didapati termasuk di dalam umum larangan ini kerana broker hanya menyediakan pinjaman di atas nama leverage kepada pedagang yang membuka posisi di platformnya sahaja.

Dan dimaklumi bahawa perdagangan forex adalah satu bentuk jual beli iaitu pertukaran wang dengan wang, yang dinamakan 'bay Sarf', dan ia termasuk dalam umum jual beli yang disebut dalam hadis.

Unsur kombinasi antara dua akad tersebut dikemukakan sebagai hujah oleh Akademi Fiqh Islam yang memutuskan tidak membenarkan perniagaan berdasarkan margin dalam satu resolusi yang dibuat pada persidangan ke-18 pada 12 April 2006.

Isu yang yang timbul daripada kewujudan unsur pinjaman daripada broker ialah terdapatnya riba yang jelas melalui faedah atau bunga.

Selain itu, persidangan tersebut juga memutuskan bahawa caj rollover yang dikenakan oleh penyedia platform spot forex terdapat unsur riba melalui penerimaan atau pemberian faedah rollover oleh pedagang forex.

Selain isu halal dan haram, perdagangan matawang asing juga melibatkan undang-undang Malaysia.

Sejak dahulu lagi, Malaysia tidak mengiktiraf sebarang urusniaga matawang asing yang dibuat melalui saluran-saluran yang tidak sah.

Malah, terdapat peruntukan perundangan yang jelas berhubung larangan tersebut, iaitu melalui Seksyen 3(1) dan Seksyen 4(1), (2) dan (3) Akta Kawalan Pertukaran Wang (AKPW) 1953 yang melarang individu berurus niaga matawang asing, kecuali setelah mendapat kebenaran Pengawal Pertukaran Asing, iaitu Gabenor Bank Negara Malaysia.

Manakala, muzakarah oleh kumpulan kedua pula merumuskan mengenai perdagangan matawang asing dalam talian (forex online) adalah tidak dibenarkan dalam Islam kerana terdapat perkara yang menyalahi hukum iaitu pembelian wang tunai dilakukan secara kredit adalah terang-terangan bertentangan dengan kontrak sarf (perdagangan matawang asing) dan mengandungi unsur riba.

Unsur pemberian pinjaman yang terdapat dalam forex online oleh broker turut tidak dibenarkan kerana mengandungi unsur riba apabila broker itu mendapat manfaat daripada pinjaman seperti syarat yang dikenakan.

Dalam masa sama, didapati juga urusniaga tersebut mengandungi unsur perjudian apabila ia secara jelas bergantung kepada turun naik harga atau angka yang ternyata dilarang oleh syarak.

Melalui perbincangan ilmiah itu kesedaran mengenai bahaya perniagaan yang mempunyai unsur-unsur riba adalah untuk menjaga kemaslahatan umat Islam daripada memperoleh sumber rezeki yang meragukan dan bukannya berdasarkan perasaan iri hati atau pun mempunyai kepentingan peribadi.

Artikel Penuh: http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0611&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_03.htm#ixzz2Ffj14CK9
© Utusan Melayu (M) Bhd